Loading…

Çmimi Nobel në Letërsi 2020 i jepet poetes amerikane Louise Glück

  • 08/10/2020 | 13:44

Çmimi Nobel në Letërsi 2020 i jepet poetes amerikane Louise Glück

Akademia Suedeze sot kurorëzoi me Çmimin Nobel të Letërsisë 2020 Louise Glück “për zërin e saj poetik të pagabueshëm që me një bukuri të rreptë e bën universale ekzistencën individuale.”


Laureatja e letërsisë Louise Glück bëri debutimin e saj në 1968 me ‘Firstborn’ dhe shumë shpejt u vlerësua si një nga poetët më të shquar në letërsinë bashkëkohore amerikane. Ajo ka botuar dymbëdhjetë përmbledhje me poezi dhe disa vëllime ese për poezinë. Të gjithë karakterizohen nga një përpjekje për qartësi. Fëmijëria dhe jeta familjare, marrëdhënia e ngushtë me prindërit dhe vëllezërit e motrat, është një tematikë që ka mbetur thelbësore me të. Në poezitë e saj, vetvetja dëgjon atë që ka mbetur nga ëndrrat dhe iluzionet e saj, dhe askush nuk mund të jetë më i vështirë se ajo në përballjen me iluzionet e vetvetes. Por edhe nëse Glück nuk do ta mohonte kurrë rëndësinë e prejardhjes autobiografike, ajo nuk do të konsiderohet si një poete rrëfyese.

Me koleksione si ‘Triumfi i Akilit’ (1985) dhe ‘Ararat’ (1990) Glück gjeti një audiencë në rritje në SHBA dhe jashtë saj. Në ‘Ararat’ tre karakteristika bashkohen për t’u përsëritur më pas në shkrimet e saj: tema e jetës familjare; inteligjencë e rreptë; dhe një sens të rafinuar të përbërjes që shënon librin si një i tërë. Glück gjithashtu ka theksuar se në këto poezi ajo kuptoi se si të përdorte diksionin e zakonshëm në poezinë e saj. Toni natyrisht mashtrues është i habitshëm. Ne hasim imazhe pothuajse brutale të drejtpërdrejta të marrëdhënieve të dhimbshme familjare. Është e çiltër dhe pa kompromis, pa asnjë gjurmë stoli poetik.

Ajo zbulon shumë për poezinë e saj kur në esetë e saj Glück citon tonin urgjent te Eliotit, artin e dëgjimit të brendshëm te Keats ose heshtjen vullnetare te George Oppenit. Por me ashpërsinë e saj dhe mosgatishmërinë për të pranuar parime të thjeshta të besimit, ajo i ngjan më shumë se çdo poete tjetër, Emily Dickinson.

Duhet shtuar gjithashtu se momenti vendimtar i ndryshimit shpesh shënohet nga humori dhe zgjuarsia thumbuese. Koleksioni ‘Vita Nova’ (1999) përfundon me rreshtat: “Mendova se jeta ime kishte mbaruar dhe zemra ime ishte thyer. / Pastaj u transferova në Kembrixh. ” Titulli aludon në klasiken Dantes “La Vita Nuova”, duke festuar jetën e re në maskën e muzës së tij Beatrice. E festuar në Glück është më tepër humbja e një dashurie që është shpërbërë.

“Averno” (2006) është një koleksion mjeshtëror, një interpretim vizionar i mitit të zbritjes së Persephone në ferr në robërinë e Hades, perëndisë së vdekjes. Titulli vjen nga krateri në perëndim të Napolit që nga Romakët e lashtë konsiderohej si hyrja në botën e nëndheshme. Një arritje tjetër spektakolare është koleksioni i saj i fundit, “Nata besnike dhe e virtytshme”(2014), për të cilën Glück mori Çmimin Kombëtar të Librit. Lexuesi përsëri goditet nga prania e zërit dhe Glück i afrohet motivit të vdekjes me hir dhe lehtësi të jashtëzakonshme. Ajo shkruan poezi onirike, narrative duke kujtuar kujtimet dhe udhëtimet, vetëm për të hezituar dhe pauzuar për njohuri të reja.

Llogaria zyrtare në Twitter e Çmimit Nobel shkruajti: “Çmimi Nobel në Letërsi 2020 i jepet poetes Amerikane Louise Glück” për zërin e saj poetik të pagabueshëm që me një bukuri të rreptë e bën universale ekzistencën individual”.

Disa fakte rreth Louise Glück

Në një nga koleksionet më të lavdëruara të Laureates së Letërsisë Louise Glück, “Irisi i egër” (1992), ajo përshkruan kthimin e mrekullueshëm të jetës pas dimrit në poezinë “Dëbora”.

Poetja amerikane Louise Glück – e akorduar çmimin Nobel të Letërsisë për këtë vit – lindi në 1943 në New York dhe jeton në Cambridge, Massachusetts.

Përveç shkrimit të saj, ajo është profesoreshë e gjuhës angleze në Universitetin Yale, New Haven, Connecticut.

Glück kërkon universalen, dhe në këtë ajo merr frymëzim nga mitet dhe motivet klasike, të pranishme në shumicën e veprave të saj.

Zërat e Didos, Persephones dhe Eurydices – të braktisurit, të ndëshkuarit, të tradhtuarit – janë maska ​​për një vetvete në transformim, sa personale aq edhe e vlefshme për të gjithë.

Louise Glück jo vetëm që është e angazhuar nga gabimet dhe ndryshimi i kushteve të jetës, ajo është gjithashtu një poete e ndryshimit rrënjësor dhe rilindjes, ku hapi përpara bëhet nga një ndjenjë e thellë e humbjes.

Çmimit Nobel për Letërsi i është dhënë Louise Glück sot, pas disa viteve të skandaleve dhe polemikave për vlerësimin letrar më të shquar në botë. Në vitin 2018, çmimi u shty pasi akuzat për abuzim seksual tronditën Akademinë Suedeze, trupin sekret që zgjedh fituesit dhe shkaktoi një eksod masiv të anëtarëve. Themeluar nga Alfred Nobel në 1895, Çmimi Nobel për Paqe është një nga gjashtë çmimet që gjithashtu përfshin letërsi, fizikë, kimi, mjekësi ose psikologji dhe shkenca ekonomike.

Më të fundit
Të tjera
Materialet në dispozicion në këtë faqe janë pronë e portalit Gazeta Metro. Ato janë të mbrojtura në bazë të së drejtës së autorit sipas ligjeve në fuqi. Ju mund të përdorni këtë faqe interneti, dhe materialet e kësaj faqeje, për përdorimin tuaj personal, jo-komercial, me kushtin që të mos cënoni të drejtën e autorit.

Privacy Policy
Kontakti:
Tel: +383 49 576 111
e-mail: [email protected]
[email protected]
Adresa: Rr. Tringë Smajli, Nr. 16
Prishtinë 10000
Kosovë